26.10.04

1)Nausta si vernestatus

·        NOU 1999:9 gjer framlegg om Nausta som nasjonalt laksevassdrag og

·        Styringsgruppa for Supplering av Verneplan for vassdrag (2002) gjer framlegg om vern av Nausta.

·        NVE si innstilling ( jan-03) om Supplering av Verneplan for vassdrag til Olje- og energidept. tilrår at Nausta ikkje vert teken med i Verneplanen for vassdrag.

·        Regjeringa foreslår at Nausta vert teken med i verneplanen for vassdrag (juni 04)

2)Nausta sin posisjon som lakselv:

• Nausta var  1969-1998 den 24. beste lakselva i Norge , 2994 kg/år (NOU 1999:9).
  
  
•  Ny laksetrapp i Hovefossen i 1974  auka lakseførande strekning frå 4 til 12 km.
   RB 2002 s. 6: ”På den nye strekninga er det fine gyte- og oppvekstområde og smoltproduserande areal er no meir enn 3 gonger større enn det opprinnelege.”
  Nok ei trapp kan auke  strekning til 15 km og ungfiskproduksjonen med minst 20%
  (NINA 2003, s. 17).
  
  
• Nausta har siste 10 åra har vore den klart beste lakselva i fylket og gjennomsnittleg fangst 1999-2003 var 4.467 kg med topp på 7.290 kg i 2000  (Fylkesmannen) .
  
  
• Nausta har ikkje berre smålaks. Statistikken frå 2003 viste også at Nausta hadde dei klart største fangstane av mellomlaks (3-7 kg) i fylket (Fylkesmannen).
  
  
• Nausta har for tida den mest talrike laksebestanden på Vestlandet nord for Jæren”
  ( RB 2002 s. 1)

3)God forsking og mange tidsseriar i Nausta (Kjelde: NEL , RB 2002 og NINA 2003):

- Vassføring (dagleg frå 1963, no kontinuerleg, v/NVE)
- Temperatur (kontinuerleg frå 1997, v/NVE)
- Vasskjemi og botndyr (årleg frå 1981, Ref. RB 2002)
- Vurdering av yngel og yngeltettleik (årleg frå 1980, v/RB og NINA)
- Fangststatistikk (frå 1967, Fylkesmannen)
- Fisketeljar i laksetrappa i Hovefossen  tel og videofilmar all oppvandrande fisk.
  Analyse av kvar laks på filmen i etterkant  (frå 1998, v/NINA)
- Skjellprøveanalyser (årleg frå 1996, også i 1989 og 1990, v/NINA)
- Gytefiskteljing (frå 2000, v/RB)
- Gyteplassregistrering (i 2003, v/RB)
- Habitatkartlegging (i 2003,  v/NINA)

4)Nausta, ei sunn elv, ikkje ei problemelv !

• Oppdrettslaks i Nausta er godt kartlagt : skjellprøveanalyser frå fritidsfisket i sesongen (frå 1996) og videoanalyse av all oppvandra fisk i Hovefossen (frå 1998).
  
  RB 2002 s. 10:   ”Dei siste 10 åra har det vore eit høgt innslag av rømd oppdrettslaks i elvane på Vestlandet. I Nausta er det uvanleg lite oppdrettslaks, med høvesvis 0%, 2%, 7%, 2% og 1%, i åra 1996 – 2000, gjennomsnitt 2,4% under sportsfisket ”. RB 2002 s 4: ”På grunn av det høge antalet villaks i Nausta utgjer rømd oppdrettslaks ein låg andel av fangsten i fiske-sesongen, og dette trugsmålet er lite i Nausta samanlikna med mange andre elver i regionen”.
  
  
• NINA  2003 s. 2: ”status i laksebestanden er god (nest høyeste kategori i det nasjonale kategorisystemet), ”Nausta er en av få elver i Sør Noreg med få trusselfaktorer (bestanden er ikkje rammet av G. Salaris eller av forsuring, elva er uregulert og lakselus er trolig et mye mindre problem enn for andre vestlandsvassdrag)”
  
  
• ”Fangststatistikken viser at fangsten av laks i Nausta er mindre redusert utover 1990-talet enn dei fleste av laksebestandane på Vestlandet”(RB 2002, s 10).
  
  
• Driftsplan for Nausta (biologisk delplan, delplan for næring og rekreasjon og økonomidel) blei vedtatt av årsmøtet i Naustdal Elveigarlag 2002  (NEL)
  
  
• RB 2002 s 4: ”Det er tilstrekkeleg gyting til å sikre full produksjon av laks- og sjøaureungar i den anadrome delen av elva” . Forskarane si vurdering om at elva er sjølvrekrutterande er såleis årsaka til at det ikkje er kultivert siste åra (NEL).
  Det er likevel arbeid i gang for å få til ungfiskproduksjon over lakseførande del (NEL)
  ”- man kan få en produksjonsøkning på minst 20% om dette området fullrekrutteres av laksunger” (NINA 2003, s. 17)
  
  
• Nausta er ein pilot i langsiktig og nasjonalt forskingsprosjekt på lakseforvaltning.
  NINA er utførande konsulent i eit pilotprosjekt kalt Naustaprosjektet : ”Prosjektets visjon er å utvikle en modell for moderne lakseforvaltning, samt å utvikle en modell for hvordan arbeidet kan organiseres og finansieres som kan bli en mal for andre vassdrag.”
  
  NINA 2003: ” Nausta er en ideell lokalitet for et slikt pilotprosjekt”:
  ” Både tidsperspektivet i Nausta-prosjektet (10 år) og at Nausta ikkje er en ”problemelv” gjør prosjektet spesielt nyttig.” 
  Forkortingar/referansar: 
  NINA = Norsk institutt for Naturforsking              NINA 2003 = NINA, Naustaprosjektet Rapport 1, nov. 2003 
  RB = Rådgivande Biologer AS RB 2002= Rådgivande Biologer AS , Rapport: Biologisk delplan for Nausta, 30. januar 2002       
  VGN = Veregruppa for Nausta,
  DN = Direktoratet for Naturforvaltning                     
  NEL = Naustdal Elveigarlag           (tala  etter à årstal for rapport)
  NOU 1999:9 = Norsk offentleg utredning 1999 nr. 9 : Villaksutvalget sin innstilling: ”Til laks åt alle kan ingen gjera”